Instant Payments Verordening (IPR)

Sinds oktober 2025 verplicht de Instant Payments Verordening (IPR of Instant Payments Regulation) banken die gewone overboekingen in euro’s tussen betaalrekeningen aanbieden, om alle klanten ook Instant Payments aan te bieden, voor hetzelfde tarief.

Met de IPR zijn Instant Payments in euro’s sinds eind 2025 volledig beschikbaar voor alle burgers, ondernemingen en instellingen die in eurolanden een betaalrekening bij een bank aanhouden.

Vanaf medio 2027 zijn Instant Payments ook volledig beschikbaar in Europese niet-eurolanden en bij niet-bancaire aanbieders van betaalrekeningen overal in Europa.

Een Instant Payment is een girale overboeking waarbij het bedrag binnen enkele seconden op de rekening van de ontvanger staat, ongeacht het tijdstip, elke dag van het jaar, ook op zon- en feestdagen. Dit biedt interessante voordelen ten opzichte van een traditionele overboeking, die een paar keer per werkdag verwerkt worden op werkdagen tijdens vaste verwerkingstijden.

Lees meer over de werking van Instant Payments.

In Nederland zijn Instant Payments al sinds 2019 breed beschikbaar, zes jaar vóór de invoering van de EU-wetgeving.

Wettekst Instant Payments Verordening

De kernverplichtingen uit de IPR zijn opgenomen in de SEPA Verordening, waarin artikelen 5a t/m 5d uit de IPR worden ingevoegd. Hieronder worden de belangrijkste bepalingen uit deze nieuwe artikelen samengevat, inclusief de bijbehorende implementatietijdlijnen:

5a. Betaaldienstverleners die binnen of buiten de eurozone traditionele Europese overboekingen in euro’s aanbieden aan betaaldienstgebruikers, moeten ook Instant Payments in euro’s aanbieden. Tijdlijn voor invoering:

• Banken binnen de eurozone moeten Instant Payments sinds januari 2025 kunnen ontvangen en sinds oktober 2025 kunnen versturen.
• Betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen binnen de eurozone moeten Instant Payments kunnen ontvangen en versturen vanaf 9 april 2027.

5b. De tarieven voor Instant Payments in euro’s mogen niet hoger zijn dan die voor traditionele Europese overschrijvingen (SCTs). Tijdlijn voor invoering:

• Betaaldienstverleners binnen de eurozone moeten hier sinds januari 2025 aan voldoen.

5c. Betaaldienstverleners moeten een Verification of Payee dienst aan hun betaalrekeninghouders (particulier en zakelijk) gratis aanbieden bij het overboeken, zowel voor Instant Payments als voor klassieke Europese overboekingen. Tijdlijn voor invoering:

• Betaaldienstverleners binnen de eurozone moeten sinds oktober 2025 een Verification of Payee dienst aanbieden.

5d. Aanbieders van Instant Payments in euro’s moeten een geharmoniseerde sanctiescreeningsprocedure volgen, waarbij een verschuiving plaatsvindt van transactiescreening naar rekeninghouder-screening. Tijdlijn voor invoering:

• Betaaldienstverleners binnen de eurozone moeten hier sinds januari 2025 aan voldoen.

Zie ook:

• Een complete overzicht van de implementatietijdslijn voor verschillende aanbieders in de eurozone.
• Een gedetailleerde overzicht van alle sub-artikelen onder de ingevoegde artikelen 5a t/m 5d uit de IPR.

Verification of Payee

Met de verplichte invoering van Instant Payments wordt ook de verplichting voor het invoeren van het controleren van de naam van de begunstigde rekeninghouder van kracht. Die controle wordt dan ook verplicht voor de traditionele overboeking (SCT). De controle op de naam van de begunstigde, Verification of Payee (VoP) in het Engels, dient door de PSP van de betaler aangeboden te worden voorafgaand aan het autoriseren van de betaalopdracht. De PSP van de ontvanger controleert de tenaamstelling bij de IBAN en stuurt de uitkomst daarvan terug naar de PSP van de betaler. Op het VOP-verzoek zijn in de IPR vier mogelijke reacties gedefinieerd:

• Goed; ingevoerde  naam komt overeen met de tenaamstelling bij de opgegeven IBAN
• Niet goed; ingevoerde naam komt niet overeen met de tenaamstelling bij de opgegeven IBAN
• Bijna goed; ingevoerde naam komt grotendeels overeen met de tenaamstelling bij de opgegeven IBAN. In dat geval wordt de juiste tenaamstelling getoond. De juiste naam kan dan door de betaler worden overgenomen in de betaalopdracht.
• Niet mogelijk; informeer de betaler dat controle op de naam niet mogelijk is.

Is de reactie ‘Goed’ dan kan de betaling afgerond worden. Bij alle andere reacties moet de betaler geïnformeerd worden dat, wanneer de betaling toch wordt doorgezet met de oorspronkelijk opgegeven naam, dit kan leiden tot een betaling aan een andere begunstigde dan de bedoeling is. PSPs bepalen zelf de formulering van de reacties aan hun rekeninghouders.

De European Payments Council heeft een standaard opgesteld voor het uitwisselen van VoP verzoeken en antwoorden binnen SEPA. Deelname aan deze standaard is verplicht voor alle SCT/SCT Inst aanbieders in SEPA.

Rapportageverplichtingen voor PSPs

De IPR verplicht betaaldienstverleners om de volgende gegevens te rapporteren aan de bevoegde autoriteiten (AFM en DNB in Nederland):

1. De hoogte van de kosten voor credit transfers (SCT) en instant credit transfers (SCT Inst) en van de kosten voor betaalrekeningen, te rapporteren aan de AFM.
2. Het aandeel afwijzingen als gevolg van de sanctiescreening uit art. 5d, afzonderlijk berekend voor binnenlandse en grensoverschrijdende betaaltransacties, te rapporteren aan DNB.

De Europese Bankenautoriteit (EBA) is verantwoordelijk voor de Implementation Technical Standards (ITS) met een rapportagemethodiek, -instructies en -sjablonen. Op 4 februari 2025 heeft de EBA het concept van de finale ITS gepubliceerd, inclusief de sjablonen met instructies. Dit is een aantal maanden later dan voorzien.

Vanwege de vertraagde publicatie stelt de EBA voor om de deadline voor de eerste rapportageverplichtingen uit te stellen met 12 maanden, naar 9 april 2026.

Directe toegang betaal- en elektronischgeldinstellingen tot betaalsystemen

De IPR maakt ook aanpassingen aan de Settlement Finality Directive (SFD) waardoor betaal- en elektronischgeldinstellingen direct toegang kunnen krijgen tot betaalsystemen. Hieronder valt bijvoorbeeld het betaalsysteem TARGET van het Eurosysteem, waaronder ook TIPS valt.

De Europese Centrale Bank heeft in januari 2025 hierover gecommuniceerd en beschrijft de voorwaarden waar een betaal- of elektronischgeldinstelling aan moet voldoen om toegang te krijgen.